OTOMATİK GAZLI YANGIN SÖNDÜRME SİSTEMLERİ

          Günümüzde yangın söndürme sistemleri içerisinde otomatik gazlı yangın söndürme sistemleri hem söndürücü özellikteki etkisiyle hem de söndürme prensipleri gereği ortamda herhangi bir kalıntı bırakmadığı için tercih edilmektedir.Özellikle elektronik cihazların bulunduğu odalar ,arşivler , müzeler vs.gibi önemli verilerin bulunduğu mahallerde ,ortamlarda canlı bulunma koşullarına göre alternatif gazlı yangın söndürme sistemleri tercih edilmektedir.

FM 200 Gazlı Yangın Söndürme Sistemleri

    Özellikle elektrikli ve elektronik cihazların bulunduğu,insanlı mahallerde en etkin çözüm olarak kullanılmaktadır.FM 200 gazı yangında önemli rol üstlenen kimyasal reaksiyonları kırma ve ısı enerjisini absorbe  etme özelliği ile yangınları söndürmektedir.FM 200 sistemi,su,köpük,,kuru kimyasallar ,halon ,CO2 sistemlerinin kullanılmayacağı kadar hassas ortamların korunması için kullanılan insan ve ozon dostu bir sistemdir.Sistemin kurulacağı hacimde yapılan gaz miktarı ve hidrolik hesaplardan sonra FM 200 alt yapısı oluşturulur.Çapraz zonlu yangın algılama sistemi ile teçhiz edilen odada gereken noktalara FM 200 boşaltma nozulları yerleştirilir.Duman dedektörlerinin aktive olması ile birlikte panelden FM 200 sistemi selenoid vanasına akım gönderilir ve tüm FM 200 gazı en fazla 10 saniye içinde korunan hacme boşaltılır.

         Tipik kullanım alanları

§  Bilgisayar odaları & yükseltilmiş döşeme altları

§  Müzeler,sanat galerileri,kütüphaneler

§  Proses kontrol odaları

§  Telekomünikasyon tesisleri

§  Kasa ve arşiv odaları

§  Tarihi binalar

§  Labaratuarlar

NFPA 2001 veya UNI ISO 14520 göre A sınıfı için proje riskleri konsantrasyonuna dizayn edilmelidir.

Avantajları

Asıl gazlara göre etkisi çok daha yüksektir,oksijen konsantrasyonu %20 seviyelerinde tutularak önemli bir güvenlik önlemi sağlanmış olur.Silindirler 42 bar seviyelerinde düşük miktarda basınç gerektirir.Asıl gazlarda bu miktarlar çok daha fazladır.(200-300 bar ) Böylelikle daha az tehlike içermekte ve tekrar dolumu daha uygun şartlarda yapılabilmektedir.

FM 200 Gazı ( hfc227ea)

Halon 1301 gazının kullanımın yasaklanmasından sonrasında piyasaya sürülen ve en yaygın kullanımı olan Halon alternatifi gazdır.Kimyasal formülü HFC 227ea ile belirlenen FM 200 gazı renksiz ve kokusuz bir gazdır.Halon ‘a benzer olarak 42 bar basınç altında silindirlere doldurularak sıvı halde depolanabilir.Uygulanabilir ve kullanabilir olmasındaki en önemli nokta sıvı durumdaki gazın,püskürtme nozulları yoluyla serbest bırakılması sonucu buharlaşarak yanıcı yanıcı yüzey üzerinde bir tabaka oluşturup yanmayı önlemesidir.FM 200 gazının söndürme özelliği fizikseldir.FM 200 gazının kullanıldığı sistemlerinin defalarca test  ve denemeleri yapılarak ,en etkili,en temiz,insan hayatı için en güvenli,çevre için (ozon tabakası ) hiçbir zararı olmayan bir sistem olduğu belirlenmiştir.

Karbondioksit gazlı söndürme sistemi

Karbondioksit gazı elektriksel olarak iletken olmayan ,kokusuz ,renksiz,havadan 1,5 kat daha ağır ,buharlaştırıldığında kalıntı veya artık bırakmayan ,B ve C sınıfı yangınlarda ortamın oksijen miktarını düşürerek söndürme etkisi gösteren yangın söndürücü gazdır.Karbondioksit gazı zehirli bir gaz değildir ancak ortama yoğun bir şekilde verildiğinde havadaki oksijen oranını düşürdüğünden insanların yoğun bulunduğu yerlerde tercih edilmez.Karbondioksit gazlı yangın söndürme sistemlerinde kullanılan CO2 gazı ortamdaki oksijen miktarını %15 in altına düşürerek ,yanmanın oluşmasını önler ve yangındaki ısıyı üstüne alarak yangını söndürür.Yüksek ve düşük basınçlı sistemler olarak 2’ye ayrılır.

     Düşük Basınçlı sistemler : Düşük basınçlı karbondioksit sistemleri,yüksek miktarda söndürücüye ihtiyaç duyulan hacimlerde ,büyük kapasiteli CO2 tanklarının kullanılması esasına göre toplam hacim koruma uygulamalarında tercih edilir.

      Yüksek Basınçlı Sistemler  : Yüksek Basınçlı Karbondioksit sistemleri , hem toplam hacim koruma hem de lokal koruma uygulamalarında kullanılmaktadır.

          Tipik uygulama alanları

§  Güç aktarım odaları

§  Jenaratör güç setleri

§  Motor odaları

§  Kayıt odaları

§  Bilgisayar odaları

§  Yanıcı sıvı depolama alanları

§  Boyama kabinleri

§  Arşivler

§  Basımevleri

§  Endüstriyel fırınlar

CO2 gazı kendiliğinden yüksek basınçlı bir gazdır.Ortam sıcaklığına bağlı olarak gaz ve likit fazları arasında geçiş yapar.Bu yüzden manometre ile silindirlerin basınçlarını kontrol etmek mümkün değildir.Yangın alarm sisteminden silindirlerin durumunu kontrol etmek gerekir yada  tartı mekanizması ile tüp ağırlıkları kontrol edilebilir.

Kullanım ve sınırlamalar

    CO2 gazlı söndürme sistemleri , söndürme ilkesi gereği ,oksijensiz yanabilen ,sodyum,potasyum,magnezyum,titanyum,zirkonyum,uranyum,plütonyum gibi reaktif metal yangınlarında ,metal hidratların ,bazı peroksitlerin ,beyaz fosfor ve selüloz nitrat,barut gibi piroforik maddelerin yangınlarında etkisizdir ve kullanılamaz.

Yönlendirmeli CO2 gazlı yangın söndürme sistemi

      Birden fazla korunacak hacmin olduğu projelerde, bir hacim için hesaplanan gaz miktarının ,yangın ihbar sinyalinin geldiği hacme yönlendirilmesi için kullanılır.Bu sistem çok sayıda ve birbirlerine yakın mesafede olan hacimlerin söndürülmesinde kullanılır.

ARGON VE NYTRARGON GAZLI YANGIN SÖNDÜRME SİSTEMLERİ

Argon gazlı yangın söndürme sistemi  %99 argon,nytrargon  gazlı yangın söndürme sistemi %50 argon ve %50 nitrojenden meydana gelen söndürücü gazlardır.NFPA 2001 tanımlarına göre Argon IG -01,nytrargon  IG -55 olarak tanımlanan söndürme sistemleridir.Argon ve nytrargon gazlı söndürme sistemlerinin söndürücü etkisi korunan ortama boşaltıldığında ,ortamdaki oksijen konsantrasyonunu yanmanın gerçekleşebilmesi için gereken oranın altına düşürmesi ile elde edilir ki bu oranda %12-13 oksijen demektir.

           Argon ve nytrargon sisteminin avantajları

§  Sistemin ortama boşalması sonrasında ortamda hiçbir atık kalmaz,

§  İnsan sağlığı üzerinde olumsuz hiçbir etkisi yoktur,

§  Sistemin bakım maliyeti düşüktür,

§  Elektrik iletkenliği yoktur,

§  Ozan tabakasına zarar vermez,küresel ısınmaya sebep olmaz,

§  Sistem silindirleri ,korunan alandan oldukça uzak bölgelere yerleştirilebilir.

§  Mevcut Halon ve CO2 sistemlerine adaptasyonu mümkündür.

IG-01,IG-55 söndürme sistemleri  UNI ISO 14520-14 ve EN 12094 kriterlerine göre dizayn edilir.

Argon nytrargon sisteminin tipik uygulama alanları ise şunlar

§  Bilgisayar odaları

§  Arşivler

§  Müzeler

§  Telekomünikasyon merkezleri

§  Labaratuarlar

Yönlendirmeli Argon ve nytrargon gazlı yangın söndürme sistemi

        Birden fazla korunacak hacmin olduğu projelerde ,bir hacim için hesaplanan gaz miktarının ,yangın ihbar sinyalinin geldiği hacme yönlendirilmesi için kullanılır.Bu sistem çok sayıda ve birbirlerine yakın mesafede olan hacimlerin söndürülmesinde kullanılır.

 NOVEC 1230 GAZLI YANGIN SÖNDÜRME SİSTEMİ

     NOVEC 1230 ,bugün dünyada birçok uluslar arası standart ve organizasyon tarafından onay görmüş tercih edilen bir alternatif haline gelmiştir.Temiz söndürücülerde sağlanan teknik gelişmelerle ,halokarbon grubu söndürücüler halon karşısında ,çevresel etkileşim parametrelerinde önemli bir iyileşme sağladığı için,halon 1301 çevreye verdiği zarardan dolayı Montreal Protokolü çerçevesinde ,ülkemizinde içinde bulunduğu ülkelerde yasaklanmıştı.Artık Novec 1230 çıtayı daha yukarı çıkaran bazı değişiklikleri söndürücü piyasalarına getirmiştir.Novec 1230 söndürücüsü özel tehlike sınıflarındaki yangın koruma için uzun ömürlü ,söndürülebilir çözümdür.Bu ikinci nesil halon alternatifi sistem ,yüksek insan güvenliği ve üstün söndürme performansı sağlarken çevreye minimum etki yapmaktadır.Ozon tabakasını delme katsayısı (ODP) sıfırdır.Sadece 5 günlük atmosferik ömre sahip ve sera etkisi katsayısı (GWP) 1’dir.

        Uygulama alanları ;

§  Bilgisayar merkezleri

§  Telekomünikasyon

§  Elektrik dağıtım odaları

§  Havacılık,Askeri havacılık

§  Askeri sistem ve araçlar

§  Petrokimya tesisleri petrokimyada

§  Tank koruması

§  Kitle ulaşım araçları

§  Tanker gemi,motor yatlar.

  Novec 1230 Söndürme Sisteminin getirdiği yenilikler

Sıvı halde bidonlarda depolanmasından dolayı ,depolama kolaylığı ve havayolu ile sınırlama ve yasaklamaya uğramadan kolay nakledilebilme imkanı sunuyor.Karmaşık dolum tesislerine ihtiyaç duyulmadan çok basit bir işlemle gerekirse,yerinde dolum imkanı sunuyor.Yasaklamış halon ve mevcut diğer söndürme sistemlerinde,standardına uygunluk durumuna göre ,basit değişikliklerle kullanılabilme imkanı sunuyor.